وبلاگ الوجه المنیر

«بسم الله الرحمن الرحیم » از چنان منزلتی برخوردار است که حق تعالی تمام کلماتش را با آن آغاز نمود و اگر ذکر و اسمی بالاتر از آن بود ٬ علم و حکمت حق تعالی اقتضا میکرد که آن بر این اسم شریف مقدم گردد .از آن جایی که اولین و آخرین شخص هستی خود حق تعالی است٬والاترین ادب و شروع نیز با «بسم الله »باید باشد. گذشته از آنکه سه نام مبارک «الله»٬ «رحمان» و«رحیم»که محبوب ترین اسماء و جامع ترین آن هاست در آن مذکور است. اگر «بسم الله الرحمن الرحیم» را حاوی چند اسم حق بدانیم و آن «اسم» و «با» که بسط الحق و باب ولایت است را لحاظ کنیم ٬تمام امور آفرینش  را در «بسم الله الرحمن الرحیم» میتوان رویت نمود. پس باب ولایت در تکوین و تشریع و در غیب و شهادت با  «بسم الله الرحمن الرحیم» آغاز می شود که حاوی دو لطیفه است.

1. اولین حرف «بسم الله» باء می باشد و رسول اکرم (ص) فرمود : «انا مدینه العلم و علی بابها٬ من شهر علم و علی باب آن است».حقایق «بسم الله الرحمن الرحیم » درب ورودی آن است که حرف باء باشد و علی باب ولایت و اسرار شخصیت پیغمبر و توحید اوست.
2. ارزش باء به نقطه آن است و علی (ع) فرمود : «انا نقطه التی تحت الباء٬ من آن نقطه زیر باء هستم».

در نتیجه برای ورودبه مدینه علم نبی باید از باب ولایت داخل شد و باب ولایت جز با نام علی (ع)-آن خال وحدت و نقطه آغازین خلقت - گشوده نمی گردد. نتیجه  آنکه تولد شریف «بسم الله الرحمن الرحیم» مقارن و بلکه مؤخر شده است از باب ولایت که نمود حقیقی و تجلی  تام آن در مظاهر شخص بی بدیل حضرت امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام می باشد.آن کسی که «بسم الله  الرحمن الرحیم» را وامدار ولایت میداند و با اشاره ربانی به «بسم الله الرحمن الرحیم» وارد می شود ٬از اسرار و حقایق غیب و شهود ولایت و صاحب آن سرمست میگردد.

به عنایت حق در باب «بسم الله » سخن بسیار خواهیم گفت و آن چه در این مقام قصد بیان آن را داریم ٬ عرض ارادت  خالصانه و مریدانه به پیشگاه مظهر العجائب و الغرائب٬ محبوب دل عارفان طریق ٬ حضرت علی علیه السلام است تا بیشتر از پیش ٬ عظمت آن عزیز و نقش او در ملاء اعلی و خلقت نورانی در رابطه ایشان با «بسم الله » در معرض بصیرت مشتاقان قرار گیرد.

در حدیث قدسی میخوانیم٬«اولا علی لما خلقتک»اگر علی نبود تو را - ای پیامبر - نمی آفریدم».*علم یقین٬ج۱٬ص۳۸۱*

از زبان آن مولای کائنات علی علیه السلام می شنویم٬«آنگاه که خداوند خواست مخلوقات را بیافریند٬پس نور مرا شکافت و از آن ٬آسمان ها و زمین را آفرید. بخدا قسم!که من از آسمانها و زمین بلند مرتبه ترم». و « انانور الوری٬من نور مخلوقاتم». *بحار الانوار٬ج۳۶٬ص۷۳*و همچنین ٬«من در عالم ذر و قبل از آن بوده ام ٬من با گردش روزگار و قبل از آن بوده ام٬ من با قلم و قبل از آن بوده ام٬ من با لوح و قبل از آن بوده ام».*الفضائل٬ص۸۲*

و یا ٬«هیچ علمی نیست مگر آنکه من آغازگر آن هستم»*علی و خطبه تطنجیه٬ص۱۱۳* و «انا خیرة الرحمن ٬من برگزیده رحمان هستم».*بشاره المصطفی٬ص۲۴.*

در ادامه فرمود « من کسی هستم که خدای تعالی اسمم را از اسم خویش برگرفت ٬ پس اوست عالی و منم علی» وعلی ظهور اسم عالی و به عظمت بلندای حضرت حق است که از خال وحدت او ٬در نقطه آغاز خلقت «بسم الله الرحمن الرحیم»پدید آمد.

بسم الله الرحمن الحیم

چرا با اسم حضرت حق شروع کنیم؟ زیرا اسم نشان از مسمّاو تمام اسما حق تعالی دارد که هر کدام معرّف جلوه ای از اوست ٬ولی « بسم الله الرحمن الرحیم »اسمی است که حقیقت و تمام هویت مسما را به ظهور رسانده است. خداوند وجود را به نام «بسم الله الرحمن الرحیم» آغاز نمود.قرآن که کتاب آسمانی و خلق ادبی ٬علمی٬٬معنوی و مجموعه ای جامع و کامل از کارگاه گیتی و در یک کلام تجلی معشوق در لفظ و معناست ٬اولین کلام در فیض حق را با «بسم الله الرحمن الحیم» ابتدا کرد. چنان که در ابتدای هر سوره بزرگ و کوچک آن ٬«بسم الله الرحمن الرحیم»واسطه فیض از غیب به شهود و مسمای باطن در اسم ظاهر پدیدار است.البته مسما بالا تر و عمیق تر از اسم است و اسم تنها ظرف ظهور مسماست ٬چرا که در نزد اهل دل ٬عالم غیب ٬شهادت است و ظهور آن عوالم بیشتر از عوالم ناسوت است.بله نسبت به اهل ملک غیب است ٬اما به حسب واقع ٬غیب ٬شهادت است.

بسم الله الرحمن الرحیم

- در بعضی روایات که ائمه اطهار در حمد و تمجید حق تعالی حمد را بر «بسم الله » مقدم داشته اند٬ باید گفت : منافاتی با تقدم« بسم الله »در ابتدای دیگر ادعیه و کارهای دیگر ندارد .چرا که ٬ابتدا بودن«بسم الله الرحمن الرحیم» ابتدائیت حقیقی٬ و ابتدایت حمد ٬اولیت عرفی و اضافی است٬علاوه بر این که در تمام قرآن اولیت حقیقی لحاظ شده نه ابتدایت عرفی و اضافی .در آغاز بعضی مأثورات و ادئیه مهم چون دعای جوشن کبیر که جامع اسما الهی است آمده ٬ «اللهم انی اسئلک بسمک یا الله٬ یا رحمان ٬یا رحیم» که همان«بسم الله الرحمن الرحیم» است . به این طریق که «اللهم»یعنی «٬یا الله انی اسئلک» خواسته را بیان نموده سپس اگر «یا» از اول اسم برداشته شود کاف نیز در "بسمک" برداشته خواهد شد٬در آخر ٬ذکر زیبای و اولین کلام خداوند تبارک و تعالی ٬«بسم الله الرحمن الرحیم» رخ می نماید .آری!حضرات معصومین (ع)هیچ دعایی را ابتدا نمیکردند مگر با «بسم الله» و هیچ تحمید و تمجیدی را آغاز نمی کردند مگر با «بسم الله»که آن ها شارحان و مفسران قرآن هستند و قرآن هم جز با «بسم الله » شروع نمایند .

در تعلیم و ابتدای ذکر ! «لا حول ولا قوة الا بالله » که بسیار مهم و خود حرزی است برای مؤمنین ٬در آغاز هر هفت فراز بلند آن ٬ «بسم الله الرحمن الرحیم »تکرار شده است .

«بسم الله الرحمن الرحیم » سر سلسله ،کاروان آیات الهی و حسن بدایت در هر امری است . بالاترین حمد نیز آن است که "بسم الله" الله الرحمن الرحیم " تکرار شده است. 

 

اسم مرا بخوان و صدایم کن! هر شیء اسمی دارد و هر شخصی نامی دارد٬ و تا نام او را نخوانی چگونه در کلاس توحید کسب معرفت میکنی ؟ که حضرت حق وجود را با "بسم الله" آغاز نمود .

-حق تعالی چه نامی از نام های مبارکش را بیشتر دوست می دارد تا با آن نام او را بخوانیم؟

-چه اسمی تقرب ما را به حق تعالی تسریع و فهم ما را در توحید و رؤیت او تقریب میسازد ؟

-اگر اسم حق تعالی را ندانیم چگونه به شناسنامهء حق که سوره ی توحید است ٬ نظر بیندازیم ؟

-حق تعالی در اولین تجلی خود را به چه نامی خوانده است؟ و چه نامی را برای خود برگزیده است؟

-حق تعالی را با کدام اسم بخوانیم تا از ما راضی و خشنود شود؟

-و از همه مهم تر نام حق را به قصد اخبار بخوانیم یا به قصد انشاء بر زبان جاری نماییم ؟یعنی با زبان حق یا از جانب خود بگوییم "بسم الله الرحمن الحیم ".

از حضرت رسول اکرم روایت شده است که٬"کل امر ذی بال یذکر ببسم الله فهو ابتر : هر امر مهم و با ارزشی که در آن بسم الله ذکر نشود ٬پس آن کار ابتر است."¤بحار الانوار٬ج ۷۶٬ص ۳۰۵¤

و همچنین در روایتی آمده ٬ "ان العبد اذا اراد ان یقرا او یعمل عملا فیقول [بسم الله الرحمن الرحیم ]فانه تبارک له فیه:به درستی برای بندگان است زمانی که اراده کردند بخوانند یا عملی را انجام دهند ٬پس بگویند [بسم الله الرحمن الرحیم]پس این بسم الله کار او را با برکت میکند."¤بحارالانوار  ج۹۲ص۲۴۲¤

"بسم الله الرحمن الحیم "اولین آیه در میان تمام آیات و اولین ابتدا و سر آغاز تمام سور قرآنی (به جز سوره ی توبه)است و اگر مشاهده میشود که در سوره نمل در وسط سوره نیز آمده ٬حکایت عمل حضرت سلیمان میباشد که آن هم در ابتدای نامه سلیمان به بلقیس است.

روزی یکی از یاران حضرت رسول از "بسم الله "پرسید ٬حضرت فرمورد :"نامی از نام های خداوند و با نام اعظم نزدیک است ٬حتی از سفیدی به سیاهی چشم ". امام صادق فرمود بسم الله کلید کتاب خداست همچون کلید درب ها٬ همان گونه که هیچ دری بی کلید نیست ٬هیچ دستوری در قرآن هم بی بسم الله نیست ". نام  خداوند بر صفت کمال است و با عزت و جلال ٬لطف و جمال و با فضل و نوال است وجود او دل ها را کرامت است. یکی را اگر عنایت کند همه را کفایت است ".¤کشف اثرار ٬ص۱۲۰¤

در نگاه توحیدی هر چه که با خدا آغاز  و انجام ندارد حجابی از شرک برآن سایه انداخته . موحد در وحدانیت "هو اول و الاخر و الظاهر و الباطن"٬[ بسم الله ] راتابلوی نخستین هر اسم از اسما حق تعالی میداند٬اگر چه "بسم الله"با اول٬ اول است و با آخر٬ آخر . با باطن ٬باطن و با ظاهر ٬ظاهر است. اسم اول ٬اول است با "بسم الله " و اسم آخر٬آخر است با "بسم الله"  و همینطور است تمام اسماء حضرت حق. 

امام صادق (ع) از رسول اکرم (ص) نقل میکند که حضرت فرمودند : "هنگامی که سفره غذا را می گسترانند چهار هزار فرشته بر دور آن جمع میشوند ٬اگر بنده "بسم الله " گفت٬فرشتگان میگویند :خدا بر شما و غذایتان برکت فرستد و به شیطان خطاب میکنند که بیرون رو ای فاسق که تو را بر ایشان سلطنتی نیست. اگر "بسم الله" نگفت ٬فرشتگان به شیطان میگویند :بیا ای فاسق ! با اینها غذا بخور ٬چون بعد از غذا سفره جمع شد و یادی از خدا نشد .سپس فرشتگان میگویند :"مردمی که خدا به ایشان نعمت ارزانی داشته و پروردگارشان را فراموش کرده اند".¤فروغ کافی ج ۶ ص۲۹۲¤

چه بسا انسان هایی که بر اثر عدم توجه و لقلقه زبان نمودن این ذکر شریف ٬به شکل شیطانی آن را بر زبان جاری می سازند  و چه بسا استفاده های نا بجایی که از این ذکر نورانی نمی برند .پس برای "بسم الله" دو چهره است . چهره رحمانی و چهره شیطانی ٬آنکه به چهره رحمانی آن نظر دارد٬مخلصی صادق و امینی ذاکر است که خیر همه چیز را به "بسم الله " ابتدا میکند .

در نگاه شیطانی شخص گویند ه با زبانی پر طمع چشمی حیله گر و با سینه ای پر فریب در خدمت شیطان و به سمت سقوط میرود ٬آنگاه در مرصاد این ذکر عظیم اسیر و در مرداب مکر خود هلاک خواهد شد. لازم به یاد آوری است که ظهور "بسم الله" فقط از جنبه رحمانی است اما نگاه قائل آن میتواند حقی و ربانی یا شیطانی و همراه با مکر باشد.

بسم الله

                                             هر که دارد ز طلب حال و هوا بسم الله

                                                                           به ظهور تو شود ارض سما بسم الله

                                             یارب این سوز از باد تو حاصل شد

                                                                            من که باشم که زنم ساز و نوا بسم الله

                                             صورت وسیرت دل در گذر عمر بزد

                                                                             نبض هو را به دل و صورت رسا بسم الله

                                              عجبا این لب شیرن و دو چشم فرهاد

                                                                              هر دو در صید هم و جان رضا بسم الله

                                              مبتلا ما که از آن روز ازل شاد شدیم

                                                                             وقت صبح سحر و باد صبا بسم الله

                                             دلربایی که همه جلوه یک تار ویند

                                                                             غمزه ای کرد رخش عشق و صفا بسم الله

                                              سایقیا این رجبی خادم درگاه تو شد

                                                                             این بود رسم وفا از تو شفا بسم الله

شاعر داود رجبی

 قرآن جامع عبارت ، اشارات، لطایف وحقایق توحیدی است . اعجاز قرآن تنها به امور باطنی نیست که در آزمایشگاه علم ،هنر،فصاحت ،بلاغت ،فرهنگ،سیاست ،اقتصاد و جامعه نیز،هنوز هم اولین حرف و حرف اول و آخر را قرآن بیان می دارد. این کتاب هدایت وتربیت که نازل شده از ملا اعلی و شخص حضرت حق تعالی است ،سالها ست که ندای مهجوریت سر میدهد .این تنهای تنها و نور حق تعالی در هجر دو چیز دائم می سوزدو صبر پیشه میکند . ۱.عدم فهم ما نسبت به قرآن ۲. عمل نکردن ما به کلام قرآن .و اگر بگوییم تمام عقب ماندگی های مسلمانان وجهان اسلام در این دو چیز خلاصه می شود سخنی صواب گفته ایم . قرآن این صحیفه نورانی دوست میدارد که همه علم ها به او اقتدا کنند و همه عمل ها به او باز گردند .

از لطف حضرت رب در مطالبی که در آیندهای نزدیک کل آنرا به شما ارائه میکنیم -که در بیان و شرح (بسم الله الرحمن الرحیم ) می باشد-امیدواریم بتوانیم تنها قطره ای از دریای عمیق قرآن را در فهم (بسم الله الرحمن الرحیم)-که در ساحل آن واقع شده - بازگو نماییم .عارفان به این کتاب آسمانی استحضار دارند که تبیین حق و قرآن بسیار سخت می نماید  ، با این اوصاف از باب ( لا یدر کله لا تترک کله ) و چشیدن آب زلال این ساحل و با استمداد از قائل نقطه باء و مولای اهل فتا،حضرت امیرالمونین علی (ع) و با استناد به آیه (...و سقیهم ربهم شرابآ طهورا ،ان هذا کان لکم جزاء وکان سعیکم مشکورا؛و پروردگاراشان شراب طهور به آنها می نوشاند ،این جزای شما است و سعی و تلاش شما مشکور است )¤انسان /۲۱-۲۲.¤ این مطالب را نوشته وتقدیم به پیشگاه حضرت ولی عصر ارواحنا فداه و شما بزرگوران می نماییم.

 

امام حسین علیه سلام میفرمایند:

«لا تَرْفَعْ حاجَتَكَ إِلاّ إِلی  أَحَد ثَلاثَة: إِلی  ذی  دين، أَوْ مُرُوَّة، أَوْ حَسَب.»

جز به يكی  از سه نفر حاجت مبر: به ديندار، يا صاحب مروّت، يا كسی  كه اصالت خانوادگی  داشته باشد.

برای مطالعه چهل حدیث از این امام همام به ادامه مطلب مراجه کنید

ادامه مطلب